Sáng 17-7, thông tin báo chí cho biết TAND quận Bình Tân vừa thông báo trả lại đơn khởi kiện của BHXH TP.HCM đối với hai công ty nợ tiền bảo hiểm xã hội, lý do: Thời hiệu khởi kiện đã hết. Như vậy là cơ quan BHXH TP có nguy cơ mất trắng gần sáu tỷ đồng.
Hết thời hiệu khởi kiện (?)
Theo ông Bùi Đức Tráng - Phó Giám đốc BHXH TP.HCM, từ năm 2005, công ty TNHH Đồ chơi quốc tế Lucky Việt Nam và công ty TNHH Giày Anjin đã liên tục nợ tiền BHXH với số tiền lên tới sáu tỷ đồng. BHXH đã nhiều lần nhắc nhở, kiểm tra, xử phạt. Hai DN nói trên cũng đã khất nợ nhiều lần mà không trả. Cực chẳng đã, BHXH đã khởi kiện hai DN này vào đầu tháng 4-2008 tại TAND quận Bình Tân. Tuy nhiên, sau ba tháng gửi đơn, ngày 15-7, BHXH TP nhận được thông báo từ chối thụ lý vụ việc. Lý do mà TAND quận Bình Tân đưa ra là hết thời hiệu khởi kiện.
Tuy nhiên, theo ông Tráng, cùng với việc gửi kiện đến TAND quận Bình Tân, BHXH TP cũng đã gửi đơn kiện Công ty TNHH Kwang Nam đến TAND quận Phú Nhuận vì nhiều lần khất nợ BHXH gần bảy tỷ đồng từ năm 2003. TAND quận Phú Nhuận đã thụ lý và đưa ra xét xử, buộc Công ty Kwang Nam phải trả dứt nợ trong vòng ba tháng kể từ ngày tuyên án (19-6-2008).
Tòa nhầm lẫn sở hữu
Căn cứ mà TAND quận Bình Tân đưa ra là theo quy định tại khoản 2 Điều 167 Bộ luật Lao động (sửa đổi năm 2006), với các tranh chấp giữa cơ quan BHXH và DN, thời hiệu giải quyết là một năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên cho rằng quyền, lợi ích của mình bị xâm phạm. Vì hai “con nợ” nêu trên đã nợ từ cách đây ba, bốn năm mà BHXH vẫn chưa chịu kiện nên phải chịu mất tiền theo quy định này.
Một luật sư tại Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng điều quan trọng trong việc xác định thời hiệu là lấy mốc thời gian nào để làm căn cứ tính chứ không phải chỉ đơn thuần xác định ngày bắt đầu nợ, có nghĩa là ngày bắt đầu thời hiệu.
Điểm a khoản 1 Điều 167 BLDS đã quy định, thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự được coi là bắt đầu lại từ đầu trong trường hợp bên có nghĩa vụ đã thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình đối với người khởi kiện. Trong biên bản làm việc ngày 14-12-2007, Công ty Anjin đã thừa nhận nợ và lại tiếp tục “bài ca” khất lần. Trong biên bản làm việc với Công ty Lucky vào ngày 19-12-2007, công ty này hứa sẽ dứt nợ vào tháng 3-2008 nhưng quá thời hạn này, BHXH vẫn không thấy tiền đâu. Như vậy, theo luật sư Kính, căn cứ theo các biên bản nêu trên, thời hiệu phải được tính từ ngày hai “con nợ” này đã hứa trả tiền cho “chủ nợ” chứ không phải thời hiệu bắt đầu được tính từ ngày phát sinh nợ như TAND quận Bình Tân tính toán.
Luật sư Lại Thị Lệ Thanh (Đoàn luật sư TP.HCM) còn chỉ ra một chi tiết rất quan trọng chứng tỏ việc bác đơn của TAND quận Bình Tân là sai luật. Khoản 1 Điều 160 BLDS quy định: “Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự không áp dụng trong những trường hợp yêu cầu hoàn trả tài sản thuộc hình thức sở hữu nhà nước”. “Trong trường hợp này, tiền BHXH thu về sẽ nằm trong một khoản mục ngân sách nhà nước dùng để chi trả cho hệ thống BHXH nên đương nhiên là tài sản nhà nước. Sao lại mang quy định về thời hiệu để áp dụng với tài sản nhà nước được” - luật sư Thanh nói.
BHXH TP đã lập tức khiếu nại đến chánh án TAND quận Bình Tân. “Chúng tôi sẽ tiếp tục khiếu nại quyết định này đến cấp tòa án cao hơn” - ông Bùi Đức Tráng cho biết.