Nhằm bảo đảm an sinh xã hội, Luật Bảo hiểm ra đời giúp NLĐ được hưởng lương hưu khi hết tuổi lao động.
Theo Nghị định số 190/2007/NĐ-CP, hướng dẫn một số điều của Luật BHXH về BHXH tự nguyện (có hiệu lực từ 1-1-2008), mọi công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi đến đủ 60 tuổi đối với nam và từ đủ 15 tuổi đến đủ 55 tuổi đối với nữ đều có thể tham gia BHXH tự nguyện.
NLĐ không thuộc diện áp dụng của pháp luật về BHXH bắt buộc gồm NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng; Cán bộ không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn và tổ dân phố; Người tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; Xã viên không hưởng tiền lương, tiền công làm việc trong hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; NLĐ tự tạo việc làm bao gồm những người tự tổ chức hoạt động lao động để có thu nhập cho bản thân; NLĐ làm việc có thời hạn ở nước ngoài mà trước đó chưa tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH bắt buộc nhưng đã nhận BHXH một lần... đều có quyền tham gia BHXH tự nguyện.
Như vậy, hiểu đơn giản thì những người lao động tự do như anh xe ôm, chị buôn thúng hay bà nội trợ đều có thể có lương hưu nếu tham gia dịch vụ.
Mức tham gia BHXH tự nguyện được quy định bằng 16% mức thu nhập hàng tháng, mức thu nhập thấp nhất bằng lương tối thiểu chung. Từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một lần, NLĐ sẽ đóng thêm 2% cho đến khi đạt mức đóng là 22%. Mức tham gia thấp nhất bằng 16% tiền lương tối thiểu chung và cao nhất bằng hai mươi lần lương tối thiểu chung.
Tức là ở thời điểm hiện tại mức lương tối thiểu chung là 540.000đ thì từ tháng 1-2008 đến cuối năm 2009 người tham gia đóng ít nhất là khoảng 86.000đ, cao nhất là 1.730.000đ. NLĐ được chọn một trong các phương thức đóng hằng tháng, hằng quý hoặc sáu tháng một lần.
Chính sách BHXH tự nguyện đã mở ra một cơ hội mới cho số đông NLĐ và rất phù hợp với cơ chế thị trường, giúp NLĐ có thể tham gia rất thuận tiện, linh hoạt, bảo đảm cuộc sống cho số đông NLĐ khi về già. Theo nhận định của BHXH Việt Nam, khi tiến hành triển khai hình thức này, sẽ có khoảng hơn 1 triệu người tham gia đợt đầu tiên và sẽ ngày càng tăng.
Tuy nhiên, lẽ ra phải được thực hiện từ 1-7-2008 nhưng đến thời điểm hiện tại, loại hình BHXH này vẫn chưa được thực hiện. Lý giải về việc này, một cán bộ BHXH Việt Nam cho biết: Khi thực hiện BHXH bắt buộc cho NLĐ chỉ triển khai tới từng đơn vị, bây giờ mới triển khai BHXH tự nguyện tới từng NLĐ thì phải xây dựng được một quy trình quản lý mới.
Quy trình này phải vừa quản lý quỹ chặt chẽ, vừa đơn giản, thuận lợi, linh hoạt, chính xác cho người tham gia, bởi vì những người tham gia hôm nay, nhưng đến tận 20 năm sau hoặc hơn nữa họ mới thụ hưởng. Hơn nữa, quy trình phải mang tính khoa học, chặt chẽ để phòng khi có nhiều người đang bảo lưu chế độ BHXH bắt buộc chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện vẫn được thực hiện liên thông và thanh toán đầy đủ, thuận tiện (2 quỹ này đang hoạt động độc lập với nhau).
Mặc dù triển khai có chậm so với quy định, nhưng theo BHXH Việt Nam, NLĐ sẽ được truy đóng từ 1-1-2008 nếu có nhu cầu theo đúng lộ trình của Luật BHXH.