Báo chí quốc tế nhận định chuyến thăm châu Phi lần này của bà Hillary Clinton là nỗ lực của Mỹ nhằm giành lại ảnh hưởng ở châu Phi trước làn sóng đầu tư ồ ạt của Trung Quốc vào châu Phi trong những năm qua.
Đài phát thanh Mỹ (VOA) dẫn lời GS Emilio Viano ở ĐH Mỹ ghi nhận Mỹ không muốn các lợi ích kinh tế quan trọng ở châu Phi rơi vào tay Trung Quốc trong khi Trung Quốc đang tăng cường hiện diện ở nhiều nước châu Phi nhằm săn lùng tài nguyên.
Báo Inquirer Daily News (Mỹ) ngày 5-8 đã đăng bài bình luận với nhan đề “Đừng để châu Phi ngã về Trung Quốc”. Bài viết ghi nhận du khách đến châu Phi cảm thấy khó hiểu khi thấy công nhân Trung Quốc tràn ngập trên các công trường xây dựng trong khi dân bản địa vẫn thất nghiệp.
Bài viết đề nghị Mỹ cần gia tăng ảnh hưởng ở châu Phi vì hai lý do. Thứ nhất, Trung Quốc đang ngày càng tiếp cận sâu và khai thác các nguồn tài nguyên quan trọng ở châu Phi vì lợi ích kinh tế riêng trong khi phớt lờ giải quyết các vấn nạn địa phương. Thứ hai, các nhà hoạch định chính sách Mỹ cần lo ngại trước viễn cảnh các nhà lãnh đạo và nhân dân châu Phi xem Trung Quốc như hình mẫu kinh tế lý tưởng.
Ngoại trưởng Hillary Clinton đã thể hiện quan điểm của Mỹ ngay chặng dừng chân đầu tiên ở Senegal hôm 1-8. Nói chuyện tại ĐH Cheikh Anta Diop ở Dakar, bà đã ám chỉ đến tình trạng Trung Quốc cật lực khai thác tài nguyên châu Phi bằng mọi giá và cam kết Mỹ sẽ thực hiện mô hình đối tác bền vững với châu Phi chứ không chỉ nhằm bòn rút tài nguyên. Bà nhấn mạnh thời kỳ nước ngoài bóc lột châu Phi phải chấm dứt trong thế kỷ 21.
Tân Hoa xã (Trung Quốc) ngày 3-8 đã đăng bài xã luận đáp trả rằng dù bà Hillary Clinton không nêu đích danh Trung Quốc nhưng phát biểu của bà ở Senegal là công kích rẻ tiền nhằm chia rẽ Trung Quốc và châu Phi vì lợi ích riêng của Mỹ.
Ba ngày sau, Nhân dân Nhật Báo (Trung Quốc) đánh bồi với bài xã luận khẳng định Trung Quốc đầu tư vào châu Phi, đồng thời Trung Quốc cũng biết quan tâm đến nỗi lo của châu Phi. Dù vậy, dường như bài viết này khác xa thực tế.
Ngày 4-8, trong cuộc đình công phản đối giới chủ Trung Quốc ở mỏ than Collum tại thị trấn Sinazongwe, công nhân Zambia đã nổi giận ra tay sát hại người quản lý Trung Quốc Vũ Thẩm Thái và đánh bị thương hai quản lý Trung Quốc. Nguyên nhân do chủ Trung Quốc không chịu trả mức lương tối thiểu 220 USD/tháng.
Hai năm trước, tại mỏ than này, hai quản lý Trung Quốc từng xách súng bắn thẳng vào công nhân biểu tình phản đối điều kiện làm việc cực khổ (11 người bị thương). Trong chuyến thăm Zambia hồi tháng 6-2011, Ngoại trưởng Hillary Clinton đã từng cảnh báo về chủ nghĩa thực dân mới ở châu Phi áp đặt từ các nhà đầu tư nước ngoài chỉ quan tâm tận thu tài nguyên để làm giàu.
THẠCH ANH