Báo cáo của CSIS nêu: Đề nghị Mỹ điều động lực lượng xung kích tàu sân bay đến căn cứ hải quân HMAS Stirling ở TP Perth (miền Tây Úc); nâng cấp căn cứ HMAS Stirling và xây dựng bãi đỗ máy bay ném bom trong căn cứ; điều động sang Úc thêm nhiều loại máy bay tiêm kích, do thám, giám sát và tình báo; hỗ trợ Úc thay thế tàu ngầm cũ lớp Collins; cho phép Úc tham gia toàn diện vào hệ thống tên lửa phòng thủ của Mỹ.
CSIS nhận định từ căn cứ HMAS Stirling ở Úc, quân đội Mỹ có thể tiếp cận với các căn cứ hải quân khác ở Úc và các vùng huấn luyện ở Ấn Độ Dương, tạo cơ hội mở rộng hợp tác quân sự với Ấn Độ, Indonesia và Đông Nam Á.
Tuy nhiên, theo báo The Australian(Úc), đêm 1-8, Bộ trưởng Quốc phòng Úc Stephen Smith tuyên bố Úc chỉ xem xét khả năng tăng cường quân Mỹ tại căn cứ HMAS Stirling sau khi Mỹ luân chuyển xong binh sĩ đến căn cứ Darwin và tăng cường không quân ở miền Bắc Úc. Ông khẳng định không có chuyện nâng cấp căn cứ HMAS Stirling để đón tàu sân bay Mỹ.
Ông Peter Jennings, nguyên Thứ trưởng Quốc phòng Úc, Giám đốc Viện Chính sách chiến lược Úc, nhận định Mỹ xây dựng căn cứ quân sự ở Úc là điều không thực tế vì chi phí quá cao.
Nhà phân tích Tôn Chiết, Giám đốc Trung tâm Quan hệ Trung-Mỹ thuộc ĐH Thanh Hoa (Trung Quốc), ghi nhận kế hoạch xây dựng căn cứ hải quân mới ở Úc của Mỹ sẽ được Trung Quốc hiểu là động thái nhằm cô lập Trung Quốc và thúc đẩy Trung Quốc trả đũa.
Trong khi đó, Đài phát thanh Úc ngày 2-8 đưa tin Bộ Quốc phòng Úc đang soạn thảo Sách trắng quốc phòng để chuẩn bị công bố vào năm 2013; Sách trắng có thể đưa ra chiến lược quốc phòng mới dựa theo tư vấn của Viện Chính sách chiến lược Úc (ASPI).
Theo TS Rod Lyon, người soạn thảo chiến lược, chiến lược quốc phòng Úc không nên quá tập trung đầu tư xây dựng quân đội để chuẩn bị khả năng chiến tranh với một cường quốc châu Á (ám chỉ Trung Quốc) vì viễn ảnh này ít khả năng xảy ra. Thay vào đó Úc nên chú trọng xây dựng một châu Á hợp tác.
Ông minh định có hai lớp an ninh châu Á với lớp an ninh thứ nhất gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật và lớp an ninh thứ hai có Hàn Quốc, Việt Nam, Indonesia, Úc, có thể thêm Philippines và Thái Lan.
Ông chủ trương hai lớp an ninh này cần tăng cường hợp tác để dung hòa bất đồng về các mục tiêu chiến lược và nhu cầu quốc phòng. Đây là ý tưởng hoàn toàn mới bởi hiện nay, luồng suy nghĩ chủ đạo của các chuyên gia quốc phòng là đe dọa an ninh xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc và Ấn Độ trỗi dậy và ảnh hưởng của Mỹ suy giảm. Họ vẫn thường tranh luận về biện pháp đối phó với đe dọa xung đột ở biển Đông và nguy cơ chia rẽ dẫn đến các vấn đề chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ.
ĐĂNG KHOA - LÊ LINH