Sáng 3-8, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đã chủ trì Hội nghị tổng kết việc thí điểm chế định thừa phát lại (TPL) tại TP.HCM với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Ủy ban Tư pháp của QH, TAND Tối cao, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Trung ương Đảng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương Đảng, Thành ủy, UBND, Sở Tư pháp TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương… Hội nghị đã thống nhất kiến nghị QH xem xét, ban hành nghị quyết tiếp tục thí điểm mô hình TPL và mở rộng địa bàn thí điểm ở các tỉnh, TP khác có đủ điều kiện. Hiện Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương đã nộp đề án đề xuất triển khai thí điểm TPL và Bộ Tư pháp cũng đã bổ nhiệm, cấp thẻ hành nghề cho một số TPL tại các địa phương này.
Góp phần xóa bỏ độc quyền trong THA
Sau hai năm hoạt động, các văn phòng TPL đã tống đạt hơn 103.000 văn bản cho tòa án và thi hành án dân sự (THADS), lập hơn 5.000 vi bằng, xác minh điều kiện THA 147 vụ việc, trực tiếp tổ chức thi hành xong 16 bản án, quyết định của tòa.
Bộ Tư pháp đánh giá hoạt động của TPL đã góp phần xóa bỏ tình trạng độc quyền trong THA, hạn chế tiêu cực, tạo cơ chế cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy các cơ quan THADS của Nhà nước đổi mới phương thức hoạt động nhằm phục vụ tốt hơn cho người dân. Quá trình hoạt động thí điểm TPL đã góp phần dân chủ hóa trong hoạt động tư pháp, gián tiếp làm giảm tranh chấp, xung đột, khiếu kiện của người dân trong lĩnh vực này đối với Nhà nước và cơ quan THADS.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường trao tặng bằng khen tuyên dương các cá nhân, tổ chức có thành tích xuất sắc trong quá trình triển khai thực hiện thí điểm TPL tại TP.HCM. Ảnh: BM
Sự tham gia của các TPL không làm xáo trộn các hoạt động tư pháp của cơ quan nhà nước mà góp phần bổ khuyết những hạn chế và làm phong phú hơn các hoạt động tư pháp. Nhất là việc lập vi bằng đã góp phần hỗ trợ tích cực cho cá nhân, tổ chức xác lập chứng cứ, hạn chế tranh chấp, rủi ro về pháp lý trong các giao dịch dân sự. Đồng thời, tạo lập nguồn chứng cứ góp phần đảm bảo cho việc xét xử khách quan, đúng đắn, đảm bảo an toàn cho thẩm phán, cán bộ tòa cũng như hạn chế tiêu cực trong lĩnh vực này. Việc TPL tống đạt văn bản, giấy tờ cho các tòa án và THADS đã góp phần giảm tải, giúp các cơ quan này có điều kiện tập trung vào chức năng chính xét xử, THA, đồng thời góp phần tinh giản bộ máy công quyền, tiết kiệm ngân sách.
Tìm cách gỡ vướng sớm về thời hạn
Tuy nhiên, một vướng mắc lớn là nghị quyết của QH quy định việc thí điểm TPL đến ngày 1-7-2012 song lại chưa quy định cụ thể việc sẽ thực hiện ra sao trong thời gian chờ Chính phủ tổng kết, báo cáo QH quyết định. Do đó còn có những cách hiểu khác nhau về tổ chức và hoạt động TPL trong thời gian chuyển tiếp này (được biết TAND Tối cao đã có chỉ đạo đến ngày 30-6-2012, ngành TAND TP.HCM tạm ngưng việc chuyển giao tài liệu cho các văn phòng TPL thực hiện tống đạt). Để tháo gỡ vướng mắc này, UBND TP đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấp thuận cho các văn phòng TPL được tiếp tục hoạt động cho đến khi có nghị quyết mới của QH.
Về vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH Nguyễn Công Hồng góp ý: “Về thực tiễn, người dân ai cũng ghi nhận vai trò rất cần thiết của TPL, các cơ quan chức năng cũng ghi nhận hiệu quả. Không lẽ thí điểm đến 1-7 rồi ngừng, chờ ý kiến của QH mới làm tiếp? Nên có sự thống nhất và phải kiến nghị Thường vụ QH để giải thích luật về tính hợp lý trong vấn đề này, để tiếp tục phát triển hoạt động TPL. Kỳ họp QH tháng 10 sẽ xem xét vấn đề này”.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cũng nhấn mạnh để đảm bảo tính liên tục trong hoạt động của TPL, tạo niềm tin vững chắc cho người dân về chế định này cần phải tháo gỡ vướng mắc về nhận thức 1-7-2012 hết hạn thí điểm. “Bộ Tư pháp sẽ họp liên ngành để có hướng dẫn chung và báo cáo Chính phủ trước ngày 20-8 để đưa vấn đề hoạt động TPL vào chương trình họp thường kỳ của Chính phủ sắp tới. Sau đó, Chính phủ sẽ báo cáo chính thức với QH vào kỳ họp kế tiếp (tháng 10) để đề xuất ban hành nghị quyết về hoạt động mô hình TPL sắp tới sẽ tiếp tục thí điểm hay mở rộng” - ông Cường cho hay.
|
Đề nghị tiếp tục tạo điều kiện
Trước mắt, đề nghị các bộ, ngành, các cấp tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện để các văn phòng TPL tiếp tục hoạt động bình thường trong thời gian Chính phủ tổng kết, báo cáo QH và đến khi có nghị quyết mới của QH.
Trong thời gian tới, đề nghị QH sớm đưa các quy định về mô hình tổ chức, hoạt động TPL vào Luật THADS và sửa đổi bổ sung các luật liên quan, sớm ban hành luật về TPL để tháo gỡ những vướng mắc hiện nay.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp HÀ HÙNG CƯỜNG
Đề xuất kéo dài thêm hai năm
Trên cơ sở kết quả đạt được và dự báo nhu cầu, điều kiện trong thời gian tới, kiến nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền:
- Một là cho phép một số tỉnh, TP trực thuộc trung ương nếu đủ điều kiện thì được thực hiện việc thí điểm chế định TPL;
- Hai là cho phép việc thí điểm chế định TPL được kéo dài thêm hai năm nữa vì theo nghị quyết của QH thì việc thí điểm thực hiện trong ba năm nhưng trên thực tế, nếu tính đến thời điểm tháng 7-2012 thì các văn phòng TPL mới chính thức hoạt động được hai năm.
Việc kéo dài thêm thời gian thí điểm cùng với mở rộng diện thí điểm sẽ có cơ sở vững chắc hơn để báo cáo cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng rộng rãi trong cả nước.
(Báo cáo ngày 25-7 của UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện thí điểm chế định TPL)
Chúng tôi cũng muốn lắm!
Nghe các đồng chí kiến nghị tiếp tục giao kinh phí và nhiệm vụ tống đạt văn bản cho TPL, chúng tôi cũng muốn lắm. Nhưng vấn đề kinh phí và quy định pháp luật thì không thể thực hiện được. Vì chúng tôi cũng chỉ được giao kinh phí cho thí điểm TPL đến 1-7-2012 thôi. Điều chúng tôi quan tâm nhất là những vi bằng, những việc THADS sau thời điểm 1-7 có hợp pháp không? Nếu lừng khừng trong khoảng thời gian này thì rất khó.
Phó Chánh án TAND Tối cao BÙI NGỌC HÒA |
BÌNH MINH