Chúng tôi đã liên hệ cơ quan chức năng tìm hiểu vấn đề này.

. Phóng viên: Về việc cung cấp thông tin cho gia đình liệt sĩ, năm 2006, Bộ LĐ-TB&XH đã có một đề án gọi là Đề án báo mộ. Vậy đề án đó đến nay đã có kết quả thế nào, thưa ông?

+ Ông Tạ Vân Thiều, Phó Cục trưởng Cục Người có công: Đó là đề án báo tin cho gia đình thân nhân liệt sĩ. Đề án đó xong. Mộ nào có đầy đủ thông tin, Bộ đã thông báo đầy đủ hết cho gia đình người thân.

Đã đưa lên mạng?

. Có ý kiến cho rằng hiện nay việc thân nhân tìm hài cốt liệt sĩ khó khăn do hồ sơ hài cốt liệt sĩ đang bị phân cắt. Bộ Quốc phòng (QP) quản lý hồ sơ báo tử, Bộ Lao động (LĐ) quản lý hồ sơ tử tuất và hài cốt nghĩa trang. Nếu hai bộ thống nhất hai nguồn này thành nguồn dữ liệu thống nhất thì việc phối kiểm giúp thân nhân tìm hài cốt được thuận lợi hơn. Ý kiến này ông thấy sao?

+ Đã thống nhất rồi đấy chứ. Hai bộ đã được phân công trách nhiệm, quyền hạn về việc truy tìm hài cốt các liệt sĩ. Bộ LĐ lưu giữ các danh sách quy tập hài cốt liệt sĩ và có nghĩa vụ thông báo thông tin các liệt sĩ cho các gia đình thân nhân. Việc tìm kiếm là trách nhiệm của Bộ QP.

. Cũng có ý kiến đề nghị nên cung cấp thông tin cho các gia đình liệt sĩ và công bố dữ liệu thông tin về liệt sĩ, về hồ sơ hài cốt đã quy tập thành một kho dữ liệu số hóa chung của cả nước để người thân và các tổ chức hỗ trợ có điều kiện xem xét đối chiếu.

+ Thông tin về liệt sĩ, hồ sơ hài cốt đã được lập số hóa hết mấy năm nay rồi. Bộ nào đã có tên, có địa chỉ đều đã được lập hồ sơ rồi chứ. Tại các nghĩa trang liệt sĩ, người ta đã lập từ lâu rồi. Các thông tin này đều được đưa hết lên trên mạng rồi đấy chứ. Có một trang thông tin điện tử ghi đầy đủ hết mọi thông tin của các liệt sĩ. Muốn biết hãy lên mạng mà tìm.

Con liệt sĩ Nguyễn Duyên Chuyên từ nước Đức đã tìm được mộ cha ở Nghĩa trang liệt sĩ Bình Phước nhờ trang web nguoiduado. Ảnh: Hàn Giang

Phải liên hệ với Sở

. Với hơn 300.000 hài cốt đã được quy tập nhưng chưa có đủ thông tin. Hiện nay hồ sơ đã chuyển về các tỉnh nhưng nhiều thân nhân chưa biết. Vậy thân nhân phải làm cách nào để tìm được hài cốt các liệt sĩ?

+ Việc đầu tiên thân nhân phải liên hệ Sở LĐ-TB&XH tại địa phương. Hiện nay trong việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ được chia làm hai nhóm: Nhóm một là những liệt sĩ đã có đầy đủ thông tin. Với nhóm một, Bộ đã thông tin đầy đủ về các gia đình người thân. Nhóm hai là những liệt sĩ chỉ có thông tin một phần hoặc không có thông tin nào. Với nhóm này, Nhà nước vẫn đang tích cực xác định. Bằng gien hoặc khảo cứu tất cả nguồn thông tin.

. Được biết Bộ đang có đề án lập hồ sơ ADN cho hơn 200.000 hài cốt còn chưa xác định được họ tên. Xin cho biết tiến độ và lộ trình của đề án. Thân nhân liệt sĩ cần làm gì, theo thủ tục gì để có thể tìm người thân theo phương thức này?

+ Đề án này được gọi là “Đề án xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Hiện nay chưa được Chính phủ phê duyệt nhưng đã được làm thí điểm mấy năm nay rồi. Vì đề án chỉ mới triển khai bước đầu nên chưa dám trả lời khi nào có kết quả.

. Với những giấy báo tử ghi chưa rõ nơi hy sinh, chưa được giải mã phiên hiệu đơn vị… thì làm cách nào người thân có thể tìm được, thưa ông?

+ Trong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, điều quan trọng chúng ta phải nhận thấy là chiến tranh rất khốc liệt, sự hy sinh là muôn hình vạn trạng. Có hàng vạn chiến sĩ hy sinh trên biển cũng như dưới đáy sông. Vì vậy, việc tìm kiếm rất là khó. Đó là một vấn đề. Vấn đề thứ hai nữa là việc xác định được phần mộ hiện nay rất khó khăn. Việc này là khó khăn khách quan. Tất cả đều là do lịch sử khốc liệt của dân tộc ta.

. Có ý kiến cho rằng việc nhập dữ liệu của các liệt sĩ có nhiều sai sót trong địa danh, sai tên, tuổi... dẫn đến việc khó khăn trong việc thông báo cũng như việc tìm kiếm các liệt sĩ cần hiệu chỉnh những sai sót này. Theo ông thì sao?

+ Việc đấy cũng có thể xảy ra trong hoạt động lập hồ sơ. Trong quá trình làm hồ sơ, mình phải quy định việc làm hồ sơ như thế nào. Trong hồ sơ gốc có những ghi tắt hoặc mã hiệu thì mình không thể yêu cầu người ta ghi rõ ra được. Đó là sai sót mang tính lịch sử của chiến tranh.

. Xin cảm ơn ông.

NGUYỄN DÂN