Rừng phòng hộ Long Đại ở huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) nằm vắt từ Đông Trường Sơn qua Tây Trường Sơn, giáp với nước Lào là sinh cảnh núi đất và núi đá hết sức ngoạn mục. Với diện tích hơn 40.000 ha, đây được cho là nơi lưu trữ và bảo tồn các nguồn gien quý về gỗ, là thánh địa của nhiều loại gỗ quý như lim, táu, gụ, hương… Nhưng lâm tặc đang ngày đêm đục khoét, nghiền nát bên trong để trục gỗ ra khỏi rừng.

Nổ mìn, phá đá làm đường

Con đường vào rừng phòng hộ Long Đại từ xã Trường Xuân vào khu vực Cổ Trãi có trạm bảo vệ Hang Chuồn, qua trạm bảo vệ chừng vài giờ đi bộ là thế giới của lâm tặc. Rừng ở đây tốt tươi, nguyên sinh, buổi sáng còn đầy tiếng chim hót, vượn và voọc hú gọi bầy rất thanh bình nhưng không lâu sau đó chúng im bặt, nháo nhác chạy trốn khỏi tiếng cưa máy và tiếng cây ngã đổ ầm ào.

Chúng tôi được một người Vân Kiều dẫn đường vào khu vực khai thác gỗ lậu ở đây. Khu vực này từng là nơi có trữ lượng gỗ tốt nhưng qua nhiều năm lâm tặc xâm nhập, rừng đang nghèo đi trông thấy. Nhưng hiện nó vẫn là nơi chốn cho lâm tặc lui tới bởi vẫn còn nhiều thân gỗ cao vút, có cây nhiều người ôm.

Để vào sâu khu vực này, lâm tặc đã cho khai phá đường xuyên núi đá bằng mìn từ năm 2007. Đối tượng mở đường đã bị khởi tố nhưng cung đường thì vẫn còn đó, được các lâm tặc khai thác triệt để. Không chỉ vậy, gần đây lâm tặc lại mở tiếp ba con đường nữa cũng bằng mìn để khai thác gỗ. Người dẫn đường cho biết đám lâm tặc khai thác sâu trong rừng Cổ Trãi là những tay khét tiếng ở Xuân Ninh, Hiền Ninh, chúng được đóng gùi ăn nằm trong rừng và nhận lệnh khai thác của một chủ nậu ở Xuân Ninh.

Có rất nhiều lán trại của lâm tặc trong rừng phòng hộ Long Đại. Ảnh: MINH QUÊ

Mài dũa lưỡi cưa để tiếp tục đốn gỗ. Ảnh: MINH QUÊ

Nhóm lâm tặc vô tư cưa xẻ. Ảnh: MINH QUÊ

Một gốc cây bị hạ. Ảnh: MINH QUÊ

Gỗ cưa thành phác. Ảnh: MINH QUÊ

Đường ray chuyển gỗ của lâm tặc. Ảnh: MINH QUÊ

Xâm nhập ba con đường lâm tặc nổ mìn xuyên đá, thấy chúng tính toán kỹ lưỡng, tạo các máng cao để dồn gỗ từ đỉnh xuống, nơi nào lầy lội vì bùn đất, chúng kết những thanh gỗ non thành một đường ray để đẩy gỗ đi qua. Lâm tặc làm việc ở đây theo đặt hàng, mỗi lần đi chừng 1-2 tháng, chủ nậu đóng gùi cho chúng, mỗi gùi trong đó gồm gạo, thức ăn, thuốc, rượu, lương khô… trị giá hơn 1 triệu đồng.

Vô tư khai thác

Đi bộ qua hai con dốc, men theo những đường trâu lỉa gỗ sẽ dẫn đến một điểm khai thác vừa phát lộ của lâm tặc. Người dẫn đường kể không chỉ lâm tặc ở trong vùng mà lâm tặc mãi tận Sơn Trạch, Phúc Trạch (Bố Trạch)… vẫn mò vào đây triệt hạ rừng. Đi hết địa phận xã Trường Xuân sẽ đến xã Trường Sơn, luồn tiếp vào sâu gần với biên giới Lào là những vạt rừng còn nhiều loại gỗ tốt nhất. Nhưng chúng cũng chịu chung tình cảnh bị lâm tặc rút ruột mỗi ngày.

Vạch những bụi rậm dây leo chúng tôi đi dưới tán rừng xanh mướt, thi thoảng gặp những góc rừng rỗng trắng với gốc cây bị cưa ứa nhựa. Có nhiều gốc lim như vừa mới cưa cách đây vài ngày, có gốc đã cưa cả tuần, cả tháng, để lại màu khô trơ trọi khốc liệt. Đây là khu vực rừng còn gỗ tốt nên lâm tặc chỉ kén chọn loại cây to, vậy nên để hạ một cây gỗ lớn, họ phải phát quang xung quanh để lấy không gian làm gỗ. Một cây gỗ chừng 5-10 khối được đốn thì xung quanh nó, một diện tích gấp đôi phải chặt hạ để lấy mặt bằng cưa xẻ gỗ thành phách, thành phác cho trâu kéo.

Đi giữa rừng, thi thoảng gặp những người lạ mặt gùi hàng tiếp phẩm là gạo và xoong nồi. Thấy chúng tôi trong bộ dạng áo quần lem nhem cùng người Vân Kiều dẫn đường, những kẻ cầm rựa rìu không cần để ý. Họ dựng lán công khai giữa rừng và tỏa đi đốn gỗ. Có lán lâm tặc để ngổn ngang những lưỡi cưa máy bị mòn vẹt ở lại, họ vác những máy cưa xịn vào các khoảnh rừng quanh đó cưa gỗ.

Vào mái rừng Động U mà người sơn tràng vẫn hay gọi, một mái rừng vài hecta nhưng có đến ba cái cưa máy thi nhau hoạt động. Cứ mỗi 45 phút lại một thân gỗ bị gãy đổ, tiếng rừng rào rào sụt xuống đất như tiếng khóc than kêu cứu. Tiếng máy cưa xé rách không gian rừng xanh đến khét lẹt. Giữa rừng sâu núi thẳm vắng bóng chủ rừng nên lâm tặc điềm nhiên trở thành người chủ, cứ vô tư cưa, xẻ và vận chuyển gỗ ra ngoài.

Khai thác hết chỗ này, lâm tặc lại bỏ đi chỗ khác. Trước khi rời đi, họ đẽo từng súc gỗ thành cột, thành kèo, thành các dạng của kiểu cách khung ngoại, đánh dấu bằng các vết đục, luồn mây làm nọc kéo, để đó chờ đội quân trâu lỉa đến đưa ra khỏi rừng. Tất cả lâm tặc làm việc rất công phu và nhuần nhuyễn, không cần lén lút, vô tư cưa chặt, nói cười rôm rã. Đến bữa, họ thu quân về lán trại, vô tư nấu cơm, vô tư sinh hoạt như thể rừng vô chủ, như thể họ chính là chủ rừng.

MINH QUÊ