Hãng tin GMA News (Philippines) ngày 16-7 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Philippines đã yêu cầu đội tàu cá 30 chiếc của Trung Quốc đang có mặt ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam phải tôn trọng chủ quyền lãnh thổ Philippines.

Người phát ngôn khuyến cáo sẽ gửi công hàm phản đối Trung Quốc nếu như đội tàu cá xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.

Cùng ngày, trong khuôn khổ chuyến thăm ba ngày ở Philippines, đô đốc Samuel Locklear III, tư lệnh Bộ chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, đã yết kiến Tổng thống Benigno Aquino III.

Đô đốc Samuel Locklear III cam kết ủng hộ Philippines hiện đại hóa quân đội và nói một sự tính toán sai lầm trong vấn đề tranh chấp biển Đông có thể đe dọa đến tình hình ổn định của khu vực. Người phát ngôn tổng thống Philippines cho biết tại cuộc yết kiến, hai bên đã thảo luận về vấn đề biển Đông.

Tàu cá Trung Quốc đánh bắt gần đảo Đá Chữ Thập thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam ngày 16-7. Ảnh: THX

Báo China Daily (Trung Quốc) ngày 16-7 đưa tin hôm trước đó, Trung Quốc đã giải cứu thành công tàu khu trục bị mắc cạn bốn ngày nay trên bãi cát cách đảo Palawan của Philippines khoảng 70 km. Lực lượng giải cứu gồm sáu tàu chiến Trung Quốc.

Trang web của Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết thân tàu bị hư hỏng nhưng toàn bộ thủy thủ đều an toàn. Philippines đã cử một tàu hải quân và một tàu tuần dương ra hiện trường để giám sát và sẵn sàng ứng cứu nếu Trung Quốc có yêu cầu.

Philippines cho biết sẽ không có thái độ phản đối bởi mọi tàu nước ngoài đều có quyền qua lại vùng đặc quyền kinh tế của một nước và đây là tai nạn chứ không phải hành vi xâm phạm. Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin cho biết có thể hoa tiêu mắc lỗi nên tàu khu trục Trung Quốc bị mắc cạn.

Trong ngày, Đài truyền hình TV5 (Philippines) dẫn lời Thượng nghị sĩ Panfilo Lacson, Chủ tịch Ủy ban An ninh và quốc phòng Thượng viện Philippines, nhận định Philippines cần tránh đối đầu với Trung Quốc.

Ông cho rằng Philippines không nên lôi kéo nước thứ ba hoặc thậm chí 10 nước khác vào tranh chấp ở biển Đông vì chỉ làm phức tạp thêm tình hình. Ông nhận xét nếu Mỹ can dự vào tranh chấp ở biển Đông thì cũng vì quyền lợi của Mỹ chứ không phải vì quyền lợi của Philippines. Ông cho rằng Mỹ không thể chống Trung Quốc hoàn toàn vì có nhiều khoản đầu tư lớn ở Trung Quốc.

Theo Thượng nghị sĩ Panfilo Lacson, vào thời điểm này, Philippines cần tạm gác lại vấn đề chủ quyền và nên thảo luận song phương với Trung Quốc về hợp tác thăm dò dầu khí ở biển Đông.

Báo Philippine Star (Philippines) cùng ngày đã đăng bài viết phân tích Philippines không thể nhận được sự giúp đỡ của các nước láng giềng như mong đợi để giải quyết tranh chấp ở biển Đông.

Giám đốc Viện Cải cách bầu cử và chính trị của Philippines Ramon Casiple nhận định tất cả các bên tranh chấp cũng như các nước ASEAN đều muốn giảm căng thẳng ở biển Đông nhưng các nước ASEAN sẽ không đánh cược mối quan hệ với Trung Quốc bằng cách ủng hộ lập trường của Philippines về biển Đông.

Ông cho rằng mặc dù Mỹ là đồng minh của Philippines nhưng mức độ viện trợ của Mỹ dành cho Philippines chỉ dựa vào lợi ích của Mỹ trong khu vực.

LÊ LINH - DUY KHANG