Đây được xem là căn bệnh gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư cho phụ nữ trong độ tuổi từ 15 đến 44 ở nước ta. Căn bệnh gây ra gánh nặng bệnh tật và tâm lý to lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của chị em phụ nữ. Mặc dù bệnh nguy hiểm nhưng tỉ lệ phụ nữ hiểu và biết cách chủ động phòng ngừa ung thư cổ tử cung (UTCTC) tại Việt Nam vẫn còn thấp.
Mọi phụ nữ đều có nguy cơ
UTCTC không phải loại bệnh do di truyền. Hầu hết các ca UTCTC đều liên quan đến virus Human Pappilomavirus (HPV), một loại virus rất dễ lây lan qua đường tình dục. Điều này có nghĩa bất cứ ai khi có quan hệ tình dục đều có thể lây nhiễm HPV. Theo thống kê, cứ 10 phụ nữ thì sẽ có tám người nhiễm phải HPV ít nhất một lần trong đời. Nhiều phụ nữ nghĩ rằng UTCTC chỉ xảy ra với những người có quan hệ bừa bãi, sinh đẻ nhiều và vệ sinh cá nhân kém. Tuy nhiên, thực tế là virus HPV rất dễ lây lan. Chỉ cần tiếp xúc ngoài da ở bộ phận sinh dục đã có thể lây nhiễm HPV và đây là dạng nhiễm trùng đường sinh dục phổ biến nhất ở phụ nữ. Do vậy UTCTC có thể xảy ra với bất kỳ ai.
UTCTC có thể chữa trị được nếu phát hiện kịp thời. Ảnh minh họa: NM
Tuy nhiên, không phải tuýp HPV nào cũng gây UTCTC. Qua ghi nhận, thủ phạm chính của khoảng 80% trường hợp UTCTC gồm năm tuýp: 16, 18, 31, 33 và 45. Khi người phụ nữ nhiễm các tuýp HPV gây ung thư thì trong một thời gian dài từ sáu đến 12 tháng virus này sẽ gây ra những biến đổi bất thường ở cổ tử cung từ mức độ nhẹ đến nặng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, có thể dẫn đến UTCTC. Điều đáng lưu ý là hầu hết các giai đoạn của bệnh từ khi nhiễm virus đến xuất hiện các tổn thương có thể mất nhiều năm nhưng lại diễn ra âm thầm và không có triệu chứng. Vì vậy người bệnh khó có thể tự nhận biết được.
Nên khám phụ khoa và chủng ngừa
Người bị UTCTC ngoài những ảnh hưởng nặng nề về thể chất, đều có tâm trạng hoang mang, lo lắng, suy sụp tinh thần và suy nghĩ tiêu cực. Mặc dù đây là căn bệnh nguy hiểm nhưng UTCTC là bệnh có thể phòng ngừa được. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, việc kết hợp giữa chủng ngừa HPV và khám tầm soát thường quy là phương pháp đơn giản, hiệu quả nhất để phòng ngừa UTCTC.
Việc khám phụ khoa định kỳ để sàng lọc UTCTC là rất cần thiết đối với những chị em đã có quan hệ tình dục. Việc khám phụ khoa và thực hiện tầm soát bằng Pap Smear định kỳ ít nhất mỗi năm/lần là cần thiết. Phương pháp này giúp kiểm tra và phát hiện những dấu hiệu bất thường sớm và có giải pháp điều trị ở những giai đoạn sớm của bệnh. Tuy nhiên, nó không giúp phòng ngừa nhiễm virus HPV, không ngăn chặn được nguyên nhân gây bệnh ngay từ đầu.
Hiện nay đã có vaccine ngừa những tuýp HPV gây bệnh phổ biến nhất và việc chủng ngừa song song với khám tầm soát định kỳ sẽ giúp chị em phòng ngừa UTCTC tốt nhất áp dụng cho phụ nữ từ khoảng chín đến 26 tuổi. Việc chủng ngừa nên được tiến hành càng sớm càng tốt để phòng nhiễm virus.
Mặc dù UTCTC là một trong những loại ung thư có thể phòng tránh được và hiện đã có vaccine ngừa nhiễm một số tuýp virus gây bệnh. Thế nhưng vẫn còn nhiều phụ nữ chưa hiểu biết đầy đủ về UTCTC cũng như vaccine phòng ngừa nên không chủ động phòng bệnh. Đây có thể xem là những nguyên nhân chính là hầu hết phụ nữ khi được phát hiện UTCTC thường đã ở giai đoạn muộn.
PGS-TS-BS VŨ THỊ NHUNG (Chủ tịch Hội Phụ sản TP.HCM)