Sáng 6-6, trời mưa tầm tã nhưng bà Nguyễn Thị Nhành ở ấp An Hòa vẫn dầm mưa lui cui thu dọn đồ đạc để tránh nạn sạt lở bờ sông. Căn nhà của bà chỉ còn cách mép nước sông Tiền chưa đầy 2 m và đang có nguy cơ rớt xuống sông. Bà Nhành rầu rĩ: “Mới năm trước bờ sông còn cách nhà tui hơn 10 m nhưng nay đã ngay sát vách nhà. Đêm 5-6 đang ngủ thì nghe tiếng đất lở cái ùm, sáng ra thấy một khoảng đất bờ sông biến mất”.
Khai thác cát gây sạt lở
Gần nhà bà Nhành, gia đình ông Nguyễn Văn Dũng cũng đang âu lo vì nạn sạt lở bờ sông diễn ra quá nhanh. “Gia đình tui đã dỡ nhà dời vô sâu trong đất liền nhưng mới hai năm mà nạn sạt lở đã đuổi theo gần tới nơi. Ở khu vực này có nhiều gia đình bị sạt lở mất hết nhà cửa, vườn tược phải dọn đi nơi khác kiếm sống. Nhiều người như ông Tư Đông, ông Bảo ở ấp An Long có ao nuôi cá sát bờ sông, do bị sạt lở bờ cá thoát ra sông Tiền gần hết nên thiệt hại nặng” - ông Dũng cho biết.
Bà Nhành đang thu dọn đồ đạc trên nền của căn nhà sau đã bị tháo dỡ để tránh sạt lở. Ảnh: HÙNG ANH
Bà Nhành nói thêm: “Nạn sạt lở bờ sông diễn ra ngày càng nghiêm trọng do các sà lan khai thác cát trên sông Tiền, sông Cổ Chiên được phép khai thác cách bờ chỉ có 250 m, gây ra nhiều hố sâu dưới lòng sông khiến bờ sông liên tiếp sạt xuống. Thậm chí ban đêm và những ngày thứ Bảy, Chủ nhật, sà lan khai thác cát còn quăng gàu vào múc cát sát bờ. Người dân trong ấp phản ứng rất gay gắt nhưng không làm gì được những người khai thác cát. Ban đêm ai cũng ngủ chập chờn vì lo nhà cửa có thể rớt xuống sông bất cứ lúc nào”.
Ông Lê Minh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã An Bình, xác nhận hoạt động khai thác cát là nguyên nhân chính gây sạt lở bờ sông. “Theo thống kê của UBND xã An Bình, hiện tại ở các ấp An Hòa, An Long đã có gần 30 ha đất vườn, nhà cửa của dân bị sạt lở xuống sông. Không riêng gì ấp An Hòa mà các ấp An Long, An Thuận cũng bị sạt lở. Chỉ tính riêng đoạn sông Tiền, sông Cổ Chiên ở khu vực các ấp này đã có đến bốn mỏ cát được UBND tỉnh cho phép khai thác gồm bốn doanh nghiệp, tổng công suất khai thác lên đến 800.000 m3/năm. Nạn sạt lở bờ sông do hoạt động khai thác cát đã xuất hiện từ năm 2000 nhưng hai năm gần đây tốc độ khai thác cát sông của các doanh nghiệp tăng chóng mặt” - ông Hùng thông tin.
Bó tay với sự trái phép
Gần 200 chủ bè nuôi cá trên sông cũng rất bất bình trước tình trạng sà lan khai thác cát lấn sâu vào bờ gây sạt lở. “Khi khai thác cát, sà lan khuấy động nước khiến cá nuôi trong bè hoảng loạn, bỏ ăn mấy ngày” - một chủ bè cá cho biết.
Về phía chính quyền địa phương, ông Hùng thừa nhận UBND xã An Bình bó tay với nạn khai thác cát ngoài khu vực được cấp phép bởi xã không đủ thẩm quyền và phương tiện để xử lý. UBND xã đã kiến nghị rất nhiều lần đến các cơ quan chức năng của TP Vĩnh Long và tỉnh Vĩnh Long nhưng không ăn thua. “Khi phát hiện các sà lan lấn sâu vào bờ cạp cát, xã liền gọi điện thoại thông báo cho các cơ quan chức năng của tỉnh đến xử lý. Tuy nhiên, khi đoàn kiểm tra đến nơi thì các sà lan tạm nghỉ hoặc lùi ra hoạt động ở khu vực được phép khai thác” - ông Hùng chua chát nói.
|
Chưa đủ sức răn đe
Việc kiểm tra, xử lý rất khó khăn bởi lẽ các sà lan hoạt động rất tinh vi để đối phó với các đoàn thanh, kiểm tra. Nhiều lúc đoàn kiểm tra ra đến khu vực khai thác thì sà lan không hoạt động hoặc chạy sang khu vực tỉnh Tiền Giang quản lý. Trong khi đó, hai tỉnh chưa thiết lập được quan hệ chặt chẽ trong việc kiểm tra.
Từ trước đến nay, Sở TN&MT tỉnh Vĩnh Long cũng xử phạt được vài vụ vi phạm của các doanh nghiệp khai thác cát trên khu vực này nhưng chưa đủ sức răn đe. Sắp tới Sở sẽ phối hợp cùng cảnh sát môi trường kiểm tra thường xuyên hơn để hạn chế tình trạng khai thác cát gần bờ, giảm thiểu nạn sạt lở bờ sông ở khu vực này.
Ông NGUYỄN VĂN ĐẤU,
Phó Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Vĩnh Long |
HÙNG ANH