20 giờ tối qua (20-4), Bộ Tài chính đã cho phép tăng giá xăng. Xăng A92 tăng 900 đồng/lít, thành 23.800 đồng/lít; diesel tăng 500 đồng/lít, thành 21.900 đồng/lít; dầu hỏa tăng 600 đồng/lít, thành 21.400 đồng/lít; mazút tăng 400 đồng/kg, thành 19.200 đồng/kg.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng yêu cầu doanh nghiệp (DN) giữ mức trích quỹ bình ổn giá xăng dầu 300
đồng/lít, ngừng sử dụng quỹ này với tất cả các loại xăng dầu.

Người dân bất ngờ!

Trước 20 giờ, nghe thông tin giá xăng tăng, người dân đã tranh thủ đi đổ cho đầy bình. Xe máy, xe du lịch, taxi đều tất bật trước giờ áp dụng giá mới.

“Ngày nào tôi cũng đi làm, nếu xăng tăng giá thì cuộc sống sẽ rất khó khăn. Bất quá chỉ còn cách là cố gắng tiết kiệm, hạn chế qua lại khi công việc thật sự không cần thiết” - anh Phan Hùng Lâm ngụ đường Kinh Dương Vương, phường An Lạc, quận Bình Tân nói.

Còn chị Thanh Nguyên cũng chia sẻ: “Mặc dù giá xăng có tăng đến đâu tôi cũng buộc lòng phải đổ thôi, bởi vì công việc đòi hỏi cần dùng đến xe”.

Tại Đà Nẵng, thông tin giá xăng dầu tiếp tục tăng đã khiến nhiều người dân bất ngờ. Anh Hoàng Văn Nam (đường Điện Biên Phủ, quận Thanh Khê) cho biết: “Tôi không nghĩ giá xăng lại tiếp tục tăng cao đến vậy vì nó mới được điều chỉnh hồi tháng 3. Xăng tăng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống sinh hoạt của gia đình”. Cùng chung tâm trạng lo lắng với anh Nam, nhiều người tìm cách “ứng phó” với giá xăng dầu tăng. Chị Trần Thị Nụ (đường Lê Duẩn, quận Hải Châu, Đà Nẵng) nói: “Chắc tôi phải chuyển sang đi làm bằng xe đạp điện hoặc xe buýt để giảm tiền xăng. Hiện gia đình tôi có ba xe máy, trung bình mỗi ngày cũng tiêu tốn hơn 100.000 đồng tiền xăng. Lương bổng giáo viên thì thấp mà chi phí xăng xe, đi lại cũng đã tiêu tốn hơn nữa”.

Xăng lại tăng giá. (Ảnh chụp lúc 20 giờ 10 phút tại một cây xăng trên đường Trường Chinh, quận Tân Bình, TP.HCM) Ảnh: HTD

Nhờ Bộ… công khai giùm

Quyết định tăng giá xăng được đưa ra chỉ vài ngày sau khi bốn DN đầu mối lớn về xăng dầu có báo cáo lỗ với Bộ Tài chính để xin tăng giá.

Mỗi lần có thông tin DN báo lỗ và đề xuất tăng giá thì tâm lý chung của người dân đều “nóng” theo. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng mỗi năm có vài ba lần giá điện và giá xăng đòi tăng. Mỗi lần như thế, người dân đều than phiền, nghi ngờ về giá cả. Thế nhưng Bộ Tài chính chỉ công bố tăng giá, không hề giải thích lý do tăng và tại sao phải tăng với con số này mà không phải là con số khác. Sự “mập mờ” đó đã làm cho người dân bức xúc.

Lâu nay chúng ta chỉ quy định cơ cấu giá thành của xăng dầu bao gồm giá nhập khẩu bình quân, phí, bảo hiểm, thuế (thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế môi trường, thuế VAT), trích quỹ bình ổn giá, hao hụt, chi phí kinh doanh. Còn con số “bí ẩn” chi phí kinh doanh, lỗ lãi như thế nào thì không DN nào công khai. Đại diện của một DN đầu mối “phân bua” rằng Bộ Tài chính có bảng theo dõi giá, chỉ cần nhìn vào bảng đó là biết DN lỗ như thế nào. Và rằng Bộ Tài chính nên công khai bảng tính giá để người dân bớt “ác cảm” mỗi khi DN đề xuất tăng giá… Thế nhưng ngay chính DN này cũng không chủ động công khai thông tin lãi, lỗ để lấy “thiện cảm” của người dân!

TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, đặt câu hỏi: “Tại sao DN không tự công khai?”. Theo ông, nếu để Bộ Tài chính công khai thì vô hình trung đã “mượn” Bộ thừa nhận con số đó là đúng. Trong khi những con số mà DN cung cấp cho Bộ có chính xác tình hình lãi, lỗ hay không thì chỉ những người từng có kinh nghiệm kinh doanh xăng dầu mới rõ. Nếu không, dù DN có làm “xiếc” với các con số này cũng chẳng ai biết được.

Kiểm toán bị “lệch tâm”

TS Nguyễn Minh Phong, Trưởng phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế - Xã hội Hà Nội, cho rằng dư luận nghi ngờ các con số của DN đưa ra là vì chúng ta chưa có kiểm toán xăng dầu, thậm chí chưa minh bạch và công khai hóa các chỉ số thành phẩm xăng dầu. Việc kiểm toán cuối năm hiện nay chủ yếu áp dụng với các hoạt động kinh doanh xăng dầu, việc trích lập và sử dụng quỹ bình ổn. “Tôi cho rằng việc kiểm toán chưa đi đúng trọng tâm. Người dân cần biết mức lãi mà DN đang hưởng đã hợp lý chưa? Mỗi lần DN tăng, giảm giá thì cơ quan kiểm toán thấy có đúng không? Mức tăng, giảm có hợp lý không? Ngay cả thời điểm nhập hàng của DN cũng rất quan trọng vì nó quyết định tới giá vốn thực tế. Khi người dân được biết những thông số đáng tin cậy thì việc tăng, giảm giá mới không bị nghi ngờ hay phản đối” - ông Phong nhấn mạnh.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng phải minh bạch giá xăng dầu và cơ cấu giá. Chỉ lấy lý do giá thế giới tăng nên DN phải tăng giá bán là chưa minh bạch. Bộ Tài chính cần có biện pháp thúc ép DN minh bạch lãi, lỗ trong kinh doanh. Muốn vậy, Chính phủ phải có sức ép với Bộ Tài chính và đề ra biện pháp kỷ luật nếu không thực hiện. “Hễ quyết liệt thì làm được!” - bà Lan nói.

MAI PHƯƠNG - TÀI DƯ