Nhưng điều khiến chúng ta suy ngẫm là hiện nay trong các đô thị lớn của nước ta, xe buýt là đại diện duy nhất cho hệ thống giao thông công cộng vẫn chưa xứng tầm.

Chúng ta không thể kêu gọi mọi người phải lựa chọn phương tiện giao thông công cộng khi lựa chọn đó chỉ là “duy nhất phải chọn”. Hơn thế nữa, hệ thống xe buýt của chúng ta còn quá nhiều bất cập khiến cho việc chọn phương tiện này trở thành điều cực chẳng đã. Hiện chưa có một điều tra căn bản nào về thành phần đối tượng sử dụng cũng như mức độ hài lòng của người tham gia giao thông về hình tượng xe buýt trong các đô thị lớn. Thế nhưng e rằng người lựa chọn xe buýt cảm thấy bị động hơn là chủ động, bị gò bó hơn là sự tự do, không hài lòng nhiều hơn là hài lòng.

Hệ thống xe buýt cần phát triển hơn nữa để người đi hài lòng. Ảnh: HTD

Có một triết lý nghe tưởng đơn giản nhưng suy nghĩ lại sẽ thấy không giản đơn chút nào. Đó là hệ thống giao thông công cộng của một đô thị không chỉ đáp ứng về mặt số lượng và chất lượng, đa dạng hóa về chủng loại và phương thức, tối ưu hóa về quản lý và khai thác. Điều tiên quyết là làm sao cho người tham gia giao thông khi đã lựa chọn một trong những phương tiện giao thông công cộng nào đó cảm thấy ưng ý, thích thú.

Người dân TP Curitiba của Brazil rất tự hào khi ngồi trên những chiếc xe buýt công cộng, không phải chỉ vì xe trông bắt mắt, xe được quyền ưu tiên mà chính vì sự thuận tiện về trạm chờ, hệ thống mua vé tự động, thời gian chờ ngắn, chuẩn xác, sự thoáng mát và tiện nghi… và còn là thái độ phục vụ của nhân viên. Thị dân Paris cũng cảm thấy tự hào khi ngồi trên tàu điện ngầm số 14 của họ không chỉ vì đây là tuyến điện ngầm tự động hóa không người lái đầu tiên trên thế giới mà còn vì sự thuận tiện, nhanh chóng, kinh tế, thẩm mỹ, chất lượng của tuyến.

Giao thông đô thị là một bộ phận trong công tác quy hoạch phát triển tổng thể của đô thị. nó có quan hệ mật thiết với phương thức quản lý, quan niệm giá trị, mô thức hành vi của con người, phương thức sử dụng không gian và thời gian, tốc độ tăng trưởng đô thị và hình thái của đô thị. Đến lượt mình, hệ thống giao thông công cộng là một bộ phận của hệ thống giao thông đô thị và nó phải tuân thủ nguyên tắc “công bằng, cân bằng, hiệu suất và quyền được lựa chọn”. Người tham gia giao thông có quyền được lựa chọn một phương thức giao thông mà họ cho là hợp lý nhưng đó phải là sự lựa chọn tối ưu, khiến họ cảm thấy tự hào chứ không phải mang tâm trạng bất đắc dĩ, đối phó.

PHẠM ĐI (Học viện Chính trị-Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh)