Giá xăng dầu đang được dư luận quan tâm, đặc biệt trong vài ngày gần đây có tranh luận nảy lửa giữa lãnh đạo Bộ Công Thương, Tài chính và doanh nghiệp (DN) đầu mối nhập khẩu.

Trong khi các DN than lỗ thì Bộ Tài chính lại cho rằng DN đang có lãi. DN lỗ hay lãi, có hạch toán được việc kinh doanh từng mặt hàng xăng dầu?... Cơ quan quản lý và các nhà nghiên cứu nêu rõ: Nếu không hạch toán được từng mặt hàng là DN gian lận. Bộ Tài chính hoàn toàn có căn cứ để khẳng định DN lãi 780 đồng/lít xăng dầu…

Giá khai ở hải quan “tố cáo” xăng dầu có lãi

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Cục phó Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), không thể tách bạch lỗ lãi trong kinh doanh từng mặt hàng xăng dầu như thông tin của người đứng đầu Tổng công ty Xăng dầu VN nêu (Petrolimex) là chuyện phi lý. “Anh nói thế thì quản trị DN của anh quá kém. Nói thẳng ra là anh gian lận trong quản trị chứ không thể có chuyện không tách bạch được mặt hàng này lỗ hay lãi. Chi phí giá vốn của từng mặt hàng xăng dầu… là tách bạch vì rất rõ ràng về lợi nhuận, các khoản thuế, phí… đều có định mức cụ thể. Vấn đề chưa rõ ràng ở đây là giá nhập khẩu và Bộ Tài chính đang cử ba đoàn đi kiểm tra tại các DN nhập khẩu xăng dầu lớn” - ông Tuấn nói.

PGS Ngô Trí Long, chuyên gia tài chính lâu năm nghiên cứu về giá xăng dầu, cũng khẳng định: Petrolimex không tách bạch được lỗ lãi là khó chấp nhận. Nguyên tắc trong hạch toán bao giờ cũng hạch toán từng mặt hàng một chứ không hạch toán tùm lum. Nếu anh nói anh không thể hạch toán được, tách bạch lỗ lãi từng mặt hàng thì tại sao khi cổ phiếu chưa lên sàn, anh báo lỗ; khi chuẩn bị lên sàn thì lại bảo lãi. Như vậy là giấu đầu hở đuôi, mâu thuẫn, tiền hậu bất nhất…

Việc Petrolimex cho rằng không có chuyện họ lãi tới 780 đồng/lít xăng dầu như thông tin của Bộ Tài chính, vậy Bộ Tài chính dựa vào căn cứ nào để đưa ra con số này. Ông Tuấn thông tin: “Bộ Tài chính dựa trên giá thực nhập khẩu theo số liệu cơ quan hải quan khai báo. Đây là giá chính xác để tính toán thực tế DN nhập về là bao nhiêu. Sau đó lấy giá bán trừ đi giá nhập cộng với các chi phí, thuế, phí… để ra được con số này. Petrolimex kêu không lãi như vậy là vấn đề của họ. Chắc chắn sau khi có kết quả về giá nhập, Bộ Tài chính sẽ chỉ ra thực tế DN đang lỗ hay lãi”.

Giá xăng dầu đang gây nhiều tranh cãi cần được minh bạch lời lỗ. Ảnh: HTD

Khai gian, giá sẽ mù mờ

Ông Long cũng nhận định: Cơ cấu giá của xăng dầu rất minh bạch. Giá vốn và các khoản thuế, phí, các khoản thu khác, chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức... rất rõ ràng. DN chỉ có thể “tùm lum” được ở giá CIF (giá CIF bằng giá FOB cộng với chi phí vận tải và bảo hiểm). Giá xăng dầu tưởng minh bạch mà không minh bạch khi DN đầu mối tìm cách lách.

“Cụ thể, DN có thể lách bằng cách mua lúc giá rẻ nhưng khai lúc giá đắt. Thế nhưng điều này vẫn có thể kiểm tra được qua chứng từ nhập khẩu. Điểm nữa để giá xăng dầu mập mờ là chi phí kinh doanh. Người ta quy định là 600 đồng/lít xăng dầu nhưng DN có thể nâng lên bằng cách chia cho đại lý 900 đồng. Sau đó, đại lý trả tiền lại cho DN. Làm ăn không hiệu quả, chi phí bất hợp lý thì anh phải chịu chứ không thể để người tiêu dùng gánh thay” - ông Long nói.

Ông Tuấn cũng cho biết: Thực tế, cơ sở tính giá hiện hành lại căn cứ theo giá Platt’s Singapore dù đây chỉ là giá tham chiếu. Mục đích của việc lấy giá này để tính giá cơ sở là Nhà nước muốn khuyến khích quản trị doanh nghiệp hiệu quả. DN cần tính toán xem nhập hàng vào lúc nào để có lãi. DN có gian lận hay không, lỗ hay lãi Bộ Tài chính sẽ chứng minh sau khi có kết luận của ba đoàn kiểm tra giá nhập khẩu xăng dầu tại các DN đầu mối lớn.

Về thông tin hải quan có hai giá nhập khẩu xăng dầu của ông Bùi Ngọc Bảo (Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Petrolimex), ông Tuấn khẳng định: “Không thể có việc này! Giá cuối cùng hải quan tính là giá thực tế DN ký hợp đồng với bạn hàng. Khi hàng về hải quan có thể tạm tính với giá DN khai báo. Tuy nhiên, giá để hải quan áp thuế là giá hợp đồng nên không có chuyện hai giá”.

LÊ THANH