Bộ Công thương vừa có báo cáo kết quả kiểm tra, rà soát, đánh giá về quy hoạch, đầu tư và vận hành các dự án thủy điện của 25/36 tỉnh, thành gửi Chính phủ. Qua kiểm tra, Bộ đã phát hiện nhiều khiếm khuyết trong quy trình xây dựng, vận hành của các nhà máy.

Hiện tại 36 tỉnh, thành phố có 1.021 dự án thủy điện đã được phê duyệt quy hoạch. Trong đó, 138 dự án thuộc quy hoạch bậc thang thủy điện trên dòng chính các sông lớn được Bộ Công thương phê duyệt và đang được triển khai. Với các dự án nhỏ do Sở Công thương các tỉnh chủ trì, chất lượng quy hoạch, thiết kế còn yếu. Việc cấp giấy chứng nhận đầu tư, chủ trương, công tác quản lý các dự án tại một số tỉnh thiếu chặt chẽ, thậm chí chưa tuân thủ các quy định hiện hành. Nhiều dự án được thông qua nhưng không hợp lý ảnh hưởng hiệu quả khai thác cũng như tác động tiêu cực lớn đến môi trường, xã hội.

Khi xây dựng, chủ đầu tư các dự án thủy điện đều cam kết trồng mới, thay thế diện tích rừng nhưng nhiều dự án không thực hiện được vì địa phương không còn quỹ đất để trồng lại rừng. Lâm tặc lợi dụng các tuyến đường thi công vận hành công trình để chặt phá, khai thác rừng trái phép…

Đối với việc vận hành hồ chứa, xả lũ, Bộ cho biết một số công trình thủy điện đã đưa vào khai thác nhưng chưa lập và trình duyệt quy trình vận hành hồ chứa. Nhiều chủ đầu tư lờ quy định tập huấn, tuyên truyền cho nhân dân ở những khu vực liên quan phía hạ lưu về quy trình xả lũ của công trình nhằm chủ động phòng tránh thiệt hại. Ngoài ra, do thông tin dự báo chưa kịp thời, chưa chính xác nên việc xả lũ thiếu chủ động, chưa đạt hiệu quả cao. Đây cũng là lý do khiến nhiều địa phương cho rằng việc xả lũ thiếu hợp lý của các nhà máy thủy điện đã gây ra các trận lụt lịch sử của các tỉnh miền Trung trong năm 2009.

Bộ đã kiến nghị xóa bỏ 39 dự án, xem xét, điều chỉnh quy hoạch của 35 dự án khác. Bộ cũng phối hợp nghiên cứu, điều chỉnh hợp lý quy trình vận hành các hồ chứa, đáp ứng nhu cầu dùng nước cho sinh hoạt, nông nghiệp, môi trường... trong mùa kiệt và giảm lũ cho hạ du.

THÀNH VĂN