Khô hạn ở Dăk Lăk làm gần 700 ha lúa nước mất trắng, hơn 2.500 ha cà phê có nguy cơ chết héo và mọi người đang chống chọi trong vô vọng.

Nhiều cánh đồng lúa chết khô

Ông Ngô Văn Năm, cán bộ nông nghiệp xã Ea Trul, huyện Krông Bông, dẫn chúng tôi băng ngang những cánh đồng của buôn P’Lum. Dưới cái nắng đốt da, những ruộng lúa nối tiếp vàng úa, chết khô. Đập thủy lợi Bang Trung tưới tiêu cho cánh đồng buôn P’Lum chỉ còn sót một vũng nước ngầu đục.

Lão nông Ama H’Nghê cắt đám lúa chết khô để bỏ chuồng bò làm phân dừng tay than thở: “Vụ này nhà xuống giống được năm sào thì đã có 3,5 sào chết khô, số còn lại cũng đang ngắc ngoải. Hàng chục năm nay mới có cơn đại hạn ác nghiệt như vầy. Viễn cảnh đói giáp hạt khó tránh”.

Ea Trul vốn là xã vùng lũ của huyện Krông Bông. Vụ đông xuân 2009-2010, xã xuống giống gần 300 ha lúa nước, đến đầu tháng 4-2010 đã có hơn 120 ha bị khô cháy hoàn toàn, diện tích còn lại cầm cự được ngày nào hay ngày đó. Phó Chủ tịch xã Phan Xuân Hóa nói: “Xã có bảy công trình thủy lợi vừa và nhỏ nhưng khi lúa ngậm đòng, trổ bông thì có tới sáu công trình cạn trơ đáy… Xã đã hỗ trợ dầu cho bà con chạy máy nổ bơm nước chống hạn nhưng chỉ mới hỗ trợ chưa tới 1.000 lít trong số gần 4.000 lít như kế hoạch. Lý do là có hỗ trợ dầu cũng không kiếm đâu ra nguồn nước để bơm. Hiện xã có gần 300 hộ nghèo đói mà gặp đại hạn này chắc chắn tỉ lệ hộ nghèo của xã này sẽ tăng thêm”.

Đập thủy lợi Bang Trung, huyện Krông Bông chỉ còn vũng nước không đủ cho vịt uống. Ảnh: VD

Lúa, bắp mất trắng

Lúa đang héo rũ, chết khô, còn các vùng trồng cà phê của Dăk Lăk cũng oằn mình trong cơn hạn. Những lô cà phê cành lá rũ rượi, khô khát vì các hồ thủy lợi của tỉnh nếu không trơ đáy thì cũng quá tải. Nhiều hộ dân thuê người đào, khoan sâu đến 50-60 m tìm nước duy trì sự sống cây cà phê và sức người đang đuối dần trước cơn đại hạn. Lão nông Y Thin Niê ở buôn Tá, xã Ea Bhốk cho biết: Gia đình có 1,5 ha cà phê, năm ngoái chỉ phải tưới năm đợt thì năm nay đã tưới đến chín đợt nhưng vẫn chưa hết mùa khô. Gia đình phải đào giếng cách rẫy cà phê khá xa vẫn không đủ nước tưới.

Theo thống kê của Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão và giảm nhẹ thiên tai tỉnh Dăk Lăk, hạn hán hiện đang hoành hành dữ dội ở địa bàn các huyện Krông Buk, Ea Hleo, Krông Ana, Krông Bông, Krông Păk, Krông Năng và đang tiếp tục lan rộng đến các địa phương còn lại. Ngay cả M’Đrăk, huyện thuộc vùng đông Trường Sơn của tỉnh lâu nay khá xa lạ với chuyện hạn hán trong mùa khô thì nay đã có hơn 100 ha lúa nước và gần 100 ha bắp lai bị mất trắng do hạn.

Người dân cắt lúa chết khô về lót chuồng bò. Ảnh: VD

Một thực tế khác, người dân đã tự làm khó mình trong việc phớt lờ khuyến cáo của cơ quan chức năng để “đánh bạc” với trời khi họ tự ý phát triển cây trồng ngoài vùng quy hoạch. Theo thống kê, diện tích lúa đông xuân vụ 2009-2010 của tỉnh Dăk Lăk vượt 12,8% kế hoạch và hàng ngàn hecta cà phê trồng tự phát ngoài vùng quy hoạch… đang phải hứng chịu cơn đại hạn.

Tỉnh Dăk Lăk và các địa phương đã chi hàng tỉ đồng để hỗ trợ chống hạn. Tuy nhiên, bài toán về tìm nguồn nước chống hạn vẫn chưa có lời giải.

VIỆT DŨNG