1. Trong không khí đầu xuân 2010, một đoàn nhà văn nữ của Hội Nhà văn Việt Nam gồm Lê Thị Kim, Ngô Thị Kim Cúc, Kim Quyên, Kim Liên, Đặng Nguyệt Anh, Trần Thị Thắng và tất nhiên có cả cô con gái đầu lòng của nhà thơ Nguyễn Bính Hồng Cầu đã tìm về Vĩnh Long. Vì sao lại là Vĩnh Long trong khi Nguyễn Bính từng ở rất nhiều nơi trên vùng đất Nam Bộ?
Nhà văn Trần Thị Thắng, trưởng đoàn tâm sự: “Nguyễn Bính không chỉ được công chúng thuộc thơ tình, đậm chất quê như kiểu “nhà nàng ở cạnh nhà tôi, cách nhau cái rặng mùng tơi xanh rờn” mà ông còn được biết như một chiến sĩ vào Nam Bộ từ năm 1943, tham gia Cách mạng Tháng tám và kháng chiến chống Pháp ở Rạch Giá. Ai cũng hát Tiểu đoàn 307 được phổ từ thơ của ông. Nhưng đoạn đời làm chính trị viên du kích ở Vĩnh Long thì còn ít người biết. Vĩnh Long cũng là nơi con gái ông, Nguyễn Bính Hồng Cầu, từng sống, làm việc một thời gian dài, nay chị muốn trở lại nơi mà chị cho rằng tình đất, tình người ở đây chân chất như những bài thơ của cha chị”.
2. Tại huyện Bình Minh, đoàn nhà văn nữ được lãnh đạo huyện tiếp đón như là họ trở về nhà. Và xã Mỹ Hòa là địa điểm chính mà đoàn nữ nhà văn tìm về thăm. Đây cũng là nơi nhà thơ Nguyễn Bính đã sống, hoạt động trong thời gian cuối năm 1945. Chị Nguyễn Bính Hồng Cầu đọc hai câu thơ của cha chưa in ở đâu:
“Con thuyền độc lập khi quay lái
Sẽ ghé đầu tiên bến Mỹ Hòa”.
Chị đùa vui: “Không biết cha có ai ở đây không mà ông ưu tiên đặc biệt cho bến sông này”.
Thôn làng vẫn xanh mát bóng cây. Cầu Cần Thơ đã xây xong, hai nhịp sập năm nào nay vươn cao đẹp đẽ dưới nắng. Cây cầu đang được kiểm tra lại trước khi thông xe vào đầu tháng 4 tới. Nỗi đau của Mỹ Hòa, nơi tổn thất lớn nhất về người nay đi vào chiều sâu. Những người còn lại dần ổn định cuộc sống do sự cứu giúp của xã hội. Ngày xảy ra tai nạn, chính chị Hồng Cầu đã quyên góp tiền của bạn bè để về góp phần cứu giúp.
Đoàn nhà văn nữ về thăm nơi làm việc của Nguyễn Bính tại Vĩnh Long. Ảnh: NH
3. May mắn là trong số du kích hoạt động ngày ấy có vài người vẫn còn. Đoàn nhà văn được đưa tới ngôi nhà nơi Nguyễn Bính từng ở, nhà chú Tư Ngân, nay đã 82 tuổi và chú Ba Nguyễn Tấn Hưng nay đã 86 tuổi.
Các chú nhớ lại về Nguyễn Bính: “Người trung trung, không lớn người, mặc bộ kaki vàng của lính Pháp cổ áo đã lên nước. Ngày ấy làm gì có xà bông. Ngâm nước tro. Mà rận nhiều lắm, cả dân, cả du kích ai cũng đầy rận”.
Hỏi hai chú có thuộc nhiều thơ Nguyễn Bính không, chú bảo lúc đó chưa có Tiểu đoàn 307 và họ cũng không thuộc bài thơ quê nào của ông. Nhưng họ vẫn thuộc làu một bài thơ kháng chiến của Nguyễn Bính làm tại đây:
“Giặc toan uy hiếp làng này
Chúng đem gót sắt mà dày xéo ta
Chúng cướp của, bắt heo gà
Giết người cướp của đốt nhà từ lâu
Đứng lên - dân chúng Mỹ Hòa”.
Đoàn nữ nhà văn được dẫn đi thăm chùa Bồ Đề, nơi du kích tập họp, nơi Nguyễn Bính dạy hát. Nay ngôi chùa đã được sửa sang. Một thanh niên cho biết làng cũng lập một gian thờ riêng để thờ cúng hơn 40 người của Mỹ Hòa đã chết trong tai nạn sập cầu Cần Thơ.
Các nữ nhà văn cảm động đọc thơ, giao lưu với bà con Mỹ Hòa. Bà con hát cho nghe những bài vọng cổ thật hay. Nhận nỗi đau vào sâu trong lòng, họ đứng dậy và xây dựng quê nhà.
Các nữ nhà văn nói với nhau: Từ nay, tất cả ai đi qua cây cầu mới chắc chắn đều muốn biết hai nhịp cầu sập ấy ở chỗ nào. Nay thì chúng ta có thể biết thêm: Chính nơi ấy, ở bên dưới hai nhịp cầu ấy, nhà thơ nổi tiếng Nguyễn Bính đã sống và hoạt động du kích những ngày kháng chiến.
|
Nhà thơ Nguyễn Bính (tên thật là Nguyễn Trọng Bính; 1918-1966) là một nhà thơ lãng mạn nổi tiếng của Việt Nam. Thơ ông phần lớn là thơ tình nhưng mang một sắc thái quê mùa, dân dã riêng biệt. Cùng với Xuân Diệu, ông được mệnh danh là “vua thơ tình”. Ông quê ở xóm Trạm, thôn Thiện Vịnh, xã Đồng Đội (nay là xã Cộng Hòa), huyện Vụ Bản, Nam Định.
Năm 13 tuổi, ông được giải nhất trong cuộc thi hát trống quân đầu xuân ở hội làng. Bài thơ của ông được đăng báo đầu tiên là bài Cô hái mơ. Nguyễn Bính nhiều lần lưu lạc vào miền Nam và đổi tên là Nguyễn Bính Thuyết.
Nguyễn Bính được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000. Các tác phẩm nổi tiếng: Cô hái mơ (thơ 1939), Chân quê (thơ 1940); Lỡ bước sang ngang (thơ, 1940); Bóng giai nhân (kịch thơ, 1942), Truyện Tỳ bà (truyện thơ 1942); Cô Son (chèo, cổ, 1961), Người lái đò sông Vỹ (chèo, 1964)… |
NGUYỄN THỊ NGỌC HẢI