“Đợt giám sát vừa qua đại biểu quan tâm nhiều đến đầu tư cho giáo dục vì đương nhiên đầu tư ảnh hưởng đến chất lượng. Việc đầu tư còn dàn trải, mang tính bình quân cao…”. Đó là nhận xét của ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh-Thiếu niên và Nhi đồng (Ủy ban) tại buổi làm việc giữa đoàn giám sát của Quốc hội (QH) với lãnh đạo UBND TP.HCM và các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ) sáng 30-1.
Đại học dạy đại học
Qua giám sát 18 trường ĐH, CĐ trên địa bàn TP.HCM và Cần Thơ, ông Thi nhận xét: Tỉ lệ sinh viên/giảng viên còn cao và trình độ giảng viên thấp, đa số là ĐH dạy ĐH trong khi các trường trên thế giới trình độ giảng viên đều đạt tiến sĩ trở lên. Nếu duy trì trình độ giảng viên như vậy thì không thể đảm bảo chất lượng được. Bên cạnh đó, suất đầu tư cho một sinh viên cũng còn thấp so với nước ngoài, chưa kể khó khăn về cơ sở vật chất…
Theo GS Nguyễn Minh Thuyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban, nhà nước cần xem lại việc phân bổ ngân sách dàn trải để tỉnh nào cũng có trường ĐH, hay tập trung vào một số trường để lấy chất lượng. “Cứ như hiện nay thì trường công lập sẽ càng ngày càng bị mất đi những giảng viên tốt. Một là mất hẳn, hai là mất theo kiểu không chính thức, tức là giảng viên “chân ngoài, chân trong” mà thường “chân ngoài” lại dài hơn. Còn trường dân lập thì đội ngũ giảng viên cơ hữu ít, không có chế độ bồi dưỡng cán bộ để quay lại phục vụ cho trường. Phải đầu tư cho con người thêm thì trường mới lớn mạnh được” - ông Thuyết nói.
“Nếu không làm rõ hoạt động phi lợi nhuận thì ngành giáo dục sẽ trượt dài” - GS Nguyễn Ngọc Trân phát biểu tại hội nghị.
Cụ thể hóa vấn đề “xã hội hóa”
GS Nguyễn Ngọc Trân (nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại) góp ý: Luật Giáo dục kêu gọi các thành phần kinh tế đầu tư vào giáo dục, chống thương mại hóa giáo dục. Vì vậy, rất cần cụ thể hóa vấn đề phi lợi nhuận trong giáo dục (được hưởng những ưu đãi về thuế, đất đai như thế nào…). Bởi hiện nay có việc lợi dụng thành lập trường để kinh doanh bất động sản.
“Nếu không làm rõ được vấn đề này thì ngành giáo dục sẽ trượt dài và quản lý giáo dục của chúng ta sẽ rơi tự do, chúng ta sẽ loay hoay hết chỉ tiêu này đến chỉ tiêu kia. Xã hội hóa giáo dục là đúng nhưng nếu chỉ có khái niệm mà không thể chế hóa thành luật thì tôi cho đó là sự lỏng lẻo không thể chấp nhận được”- ông Trân nói.
Đồng tình, GS Phạm Phụ (Trường ĐH Bách khoa TP.HCM) cho rằng xã hội hóa vẫn còn là một khái niệm mờ, như vậy sẽ là cơ hội tốt cho kẻ xấu lợi dụng và làm e ngại cho những con người chân chính, hạn chế sự phát triển.
“Theo thống kê sơ bộ của tôi thì mức đầu tư cho giáo dục hiện nay bình quân khoảng 500 USD/SV/năm. Các nước xung quanh khoảng 3.000-7.000 USD, còn Mỹ, châu Âu là 15.000-20.000 USD. Như vậy thì chúng ta không có cách nào cạnh tranh được. Phải thay đổi cách đầu tư cho giáo dục ĐH, nếu không thì vô phương trong mối quan hệ toàn cầu hóa” - GS Phạm Phụ cảnh báo.
|
Chưa có nhiều kinh nghiệm
Lâu nay chúng ta quan tâm đến chất lượng nhưng chúng ta cũng chưa có nhiều kinh nghiệm trong quản lý chất lượng giáo dục ĐH. Chúng ta cũng chưa quy định chất lượng giáo dục ĐH là phải công bố những gì.
Ai chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục ĐH? Mới nghe thì đơn giản nhưng không phải là riêng một người nào chịu trách nhiệm. Trách nhiệm đó trước hết là của những người làm chủ nhà trường như ban giám hiệu, giáo viên, sinh viên rồi quản lý nhà nước… Vừa qua, chúng ta chưa làm tốt cơ chế đồng bộ chịu trách nhiệm. Bây giờ phải sắp xếp lại, trong đó đột phá đi đầu phải là hệ thống quản lý nhà nước.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân
Quan tâm vấn đề giao đất
Sau đợt giám sát này, đoàn sẽ tiếp tục giám sát tại Hải Phòng, Tuyên Quang, Hà Nội, miền Trung và Tây Nguyên. Đoàn giám sát nên quan tâm thêm một số vấn đề về: Việc quy hoạch, giao đất cho các trường ĐH và CĐ; liên kết đào tạo, liên kết đầu tư; đầu tư cho giáo viên, cơ sở vật chất; quy định của luật pháp về giáo dục; phân cấp quản lý giáo dục; sự phối hợp giữa Bộ Giáo dục và địa phương; quy trình thành lập trường; trường có yếu tố nước ngoài…
Phó Chủ tịch QH Tòng Thị Phóng
Giá mà đại biểu đi nhiều hơn
Tôi chỉ ao ước các đại biểu QH được tham gia những cuộc khảo sát như thế này thì chắc là họ sẽ có ý kiến khác hơn. Nếu mình đầu tư không tốt thì làm sao có chất lượng được. Bản thân các trường công chỉ thu học phí 1,8 triệu đồng/SV/năm làm sao so với trường mà người ta đầu tư 1.000 USD/năm, đó là chưa kể trường nước ngoài. Các đại biểu QH mà đi sát tình hình thực tế hơn thì chắc sẽ cho phép nới rộng khung học phí.
GS Nguyễn Minh Thuyết |
NHẪN NAM