Trong đó, về mô hình đưa người đi xuất khẩu lao động (XKLĐ), tổ chức này phê phán các công ty môi giới (doanh nghiệp - DN) là “chạy theo lợi nhuận” nên cố tuyển càng nhiều càng tốt, không quan tâm điều kiện thị trường.

Kết quả điều tra của báo Pháp Luật TP.HCM hai năm trước cũng cho thấy người lao động rất thất vọng về tình trạng “mang con bỏ chợ” của một số DN. Sự thật ở xứ người họ phải đối mặt khác xa lời hứa hẹn trong khi giải pháp khắc phục hầu như không có bởi họ không được tổ chức công đoàn che chở, hợp đồng ký với đối tác bớt xén nhiều quyền…

Từ cuối năm 2009 đến nay có hàng chục DN đến Bộ LĐ-TB&XH nộp đơn xin trả lại giấy phép XKLĐ, trong đó có nhiều “tên tuổi lớn” như Songda Corp, SSC, Vigecam, Vinaconex 6 JSC… Tình cảnh này trái ngược với khoảng thời gian 6-7 năm trước, DN phải “nhờ vả” mới được cấp phép XKLĐ, để rồi mỗi ngày tiễn hàng trăm lao động ra sân bay, thu về hàng chục tỉ đồng.

Việc trả giấy phép bây giờ với DN là “cực chẳng đã”, bởi phải mất nửa năm hoàn thành thủ tục, nhất là phương án xử lý tình trạng của từng người lao động đang ở nước ngoài. Nhưng không trả giấy phép không được, bởi hầu hết DN này không tiếp tục XKLĐ.

Lãnh đạo Bộ LĐ-TB&XH cho rằng DN trả giấy phép vì tác động của khủng hoảng tài chính, nhu cầu tiếp nhận lao động Việt Nam giảm. Tuy nhiên, DN lại thú thật rằng từ năm 2008, nguồn lao động trong nước trở nên khan hiếm. Một thời gian dài đi khắp các địa phương tuyển lao động nhưng đến đâu lãnh đạo địa phương và người lao động cũng sợ bị lừa. “Trình các đơn hàng có đóng dấu đỏ người ta cũng không tin” - lãnh đạo một DN cho hay. Tình cảnh đó kéo dài, DN quyết định trả lại giấy phép để chuyển hướng kinh doanh.

Như vậy, tình trạng một thời gian dài các DN XKLĐ tự tung tự tác đã gây khánh kiệt niềm tin của người lao động, dẫn tới kế hoạch đưa một triệu người đi XKLĐ mà Bộ LĐ-TB&XH đề ra có nguy cơ đổ vỡ. UNDP nhận xét: “Cơ chế thị trường đã thất bại khi phó mặc một số lượng lớn LĐXK cho một số nhỏ DN”. Tổ chức này đã khuyến nghị Chính phủ nên tổ chức thành dịch vụ công, phi lợi nhuận. Cụ thể là nên lập ra một cơ quan XKLĐ Việt Nam để thay các DN hiện nay.

Thực tế buồn nói trên cho thấy trong lĩnh vực XKLĐ rõ là không thể thương mại hóa niềm tin!

PHAN MAI